ପ୍ରତିବର୍ଷ ୨ ଡିସେମ୍ବରରେ ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ | ୧୯୮୪ ରେ ୨ ଏବଂ ୩ ଡିସେମ୍ବର ରାତ୍ରିରେ ଭୋପାଳ ଠାରେ ଏକ ମର୍ମନ୍ତୁଦ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଏଥିରେ ଅନେକ ନିରିହ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା | ଏଥିସହ, ଏହି ଘଟଣାରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାରେ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା।
ଭୋପାଳ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କିମ୍ବା ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟଣା ଭାରତର ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଭୋପାଳରେ ଥିବା ୟୁନିଅନ କାର୍ବାଇଡ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ (UCIL) କୀଟନାଶକ କାରଖାନାରେ ଘଟିଥିଲା। ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ଶିଳ୍ପ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା କୁ। କାରଖାନାର ନିକଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଗ୍ରାମ ତଥା ସହରଗୁଡିକରେ ୫ ଲକ୍ଷରୁ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ମିଥାଇଲ୍ ଆଇସୋକିଆନେଟ୍ (MIC) ବିଷାକ୍ତ ବାଷ୍ପ ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ ଭାରତ ସରକାର ଡିସେମ୍ବର ୨ କୁ ଜାତୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।ପରିବେଶ ତଥା ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ତଥା ହ୍ରାସ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସଚେତନ କରାଇବା ହେଉଛି ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଜାତୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦିବସ ୨୦୨୩ ର ବିଷୟବସ୍ତୁ ହେଉଛି “ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଗ୍ରହ ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ” | ଏହି ଥିମ୍ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିରନ୍ତର ବିକାଶର ସଂଯୋଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ | ଡିସେମ୍ବର ୨ କୁ ମଧ୍ୟ “ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିବାରଣ ଦିବସ” ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ସଂଗଠନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଦିନ ଅଟେ। ଏହି ସ୍ବତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ୧୯୮୯ ରେ ପରିବେଶରେ ବିପଜ୍ଜନକ ପଦାର୍ଥର ନିର୍ଗମନ ହ୍ରାସ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ରଣନୀତିକୁ ଆଲୋକିତ କରିବାକୁ ଏକ ପ୍ରୟାସ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା | ଏହା ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ଏକାଠି ହେବା ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ସୁଯୋଗ – ଆମ ଗ୍ରହକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ! ଆମ ଗ୍ରହର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ ବିପଦ | ଏହା ଆମ ବାୟୁ, ଜଳ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକାକୁ ଦୂଷିତ କରିପାରେ, ପରିସଂସ୍ଥାକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା କଷ୍ଟକର କରିଥାଏ | ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିରାକରଣ ଦିବସ ପାଳନ ପ୍ରଦୂଷଣ ଜନିତ ସମସ୍ୟାର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଏକ ଆଉହାନ। “ସବୁଜ ପରିବେଶ; ସ୍ବଛ ବାୟୁ। ତୁମକୁ ପୋଛି ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ତୁମେ ପୋଛି ଦିଅ। ସମୁଦ୍ରକୁ ନୀଳ, ଗ୍ରହକୁ ସବୁଜ ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ। ଆମକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପୃଥିବୀ ମିଳିଛି।”
ଟିମ୍ ଭଏସ୍ ଅଫ୍ ଭିକ୍ଟିମ୍ସ।
