ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କେନ୍ଦ୍ର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମୃତ୍ତିକା ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, କାର୍ମିକ, ସାଧାରଣ ଅଭିଯୋଗ, ପେନସନ, ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଓ ମହାକାଶ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ (ସ୍ବାଧୀନ ଦାୟିତ୍ବ) ଡ. ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ, ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ରୋଡମ୍ୟାପ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ‘ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା କରିଡର’, ରାଜ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧ ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ଉପକୂଳ ସମ୍ପଦ, ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପରିବେଶ, ମହାକାଶ କ୍ଷମତା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ନେଟୱାର୍କକୁ ଏକାଠି କରିଥାଏ।
ଓଡ଼ିଶାର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାତ୍ର, ଡ. ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂହଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରି ରାଜ୍ୟର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରାଥମିକତା ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଅବସରରେ, ଡ. ସିଂହ ଏହି ରୋଡମ୍ୟାପ୍ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ, ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣ, ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ଓ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଅଧିକ ବିନିଯୋଗ, ମହାକାଶ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ନିର୍ମାଣ, ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା ଅନୁସନ୍ଧାନ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ-ପରିବେଶ ପଦକ୍ଷେପରେ ଉପକୂଳ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଆଦି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଏହି ବୈଠକରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଭୁବନେଶ୍ୱରର ‘ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଆଇଏଲଏସ୍)’ର ସମ୍ପ୍ରସାରଣକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥି ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଅତିରିକ୍ତ ୫୦ ଏକର ଜମି ଯୋଗାଇ ଦେବେ।
ଏହି ଅବସରରେ ଡ. ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ଆଗାମୀ ପରମାଣୁ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ରୋଡମ୍ୟାପରେ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ। ବିଭିନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସମନ୍ୱିତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏଥିରେ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥ। ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନୁଷ୍ଠାନିକ ପଦକ୍ଷେପରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ସାମୁଦ୍ରିକ ସମ୍ପଦ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ, ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ, ମହାକାଶ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତି-ଭିତ୍ତିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶକୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ଏକ ସମ୍ମିଳିତ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
ଏହି ଆଲୋଚନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟ ଥିଲା “ଓଡ଼ିଶା ମେରାଇନ୍ ବାୟୋଟେକ୍ନୋଲୋଜି ରିସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ ଇନୋଭେସନ୍ କରିଡର (OMBRIC)”, ଯାହାକୁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ଆଣୁଥିବା ଏକ ସହଯୋଗୀ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରାଯାଉଛି। OMBRIC ଆଇଆଇଟି ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଫକୀର ମୋହନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଏନଆଇଟି ରାଉରକେଲା, ଆଇଆଇଏସଇଆର ବ୍ରହ୍ମପୁର ଏବଂ ‘ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଆଇଏଲଏସ୍), ଭୁବନେଶ୍ୱର ସହିତ ସହବନ୍ଧନ ସ୍ଥାପନ କରିସାରିଛି। ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନିକ ନେଟୱାର୍କକୁ ମୃତ୍ତିକା ବିଜ୍ଞାନ, ସିଏସଆଇଆର ଏବଂ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଭାଗ ସହିତ ଆହୁରି ନିବିଡ଼ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ସମ୍ପଦକୁ ଉନ୍ନତ ଗବେଷଣା, ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରୟୋଗ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ନବସୃଜନ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ।
ଏହି ବୈଠକରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଭୁବନେଶ୍ୱରର ‘ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଆଇଏଲଏସ୍)ର ଭବିଷ୍ୟତ ସଂପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଅତିରିକ୍ତ ୫୦ ଏକର ଜମି ଯୋଗାଇ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଏହାର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ଅନୁଷ୍ଠାନିକ କ୍ଷମତା ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗବେଷଣା ଏବଂ ‘ବାୟୋ-E3’ (ଅର୍ଥନୀତି, ପରିବେଶ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା) ଢାଞ୍ଚା ସହ ଜଡ଼ିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ମଜବୁତ ଆଧାର ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ। ଓଡ଼ିଶାର ବିସ୍ତୃତ ଉପକୂଳ, ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୈବବିବିଧତା ଏବଂ ସମ୍ପଦ ଭଣ୍ଡାରକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହା ଏକ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ। ରାଜ୍ୟର ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବେଶ ଜୈବ-ସମ୍ପଦ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ, ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ପରିବେଶଗତ ସମାଧାନ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ଅନେକ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ।
ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଭୂବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସମନ୍ୱୟ, ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ସମ୍ପଦର ବୈଜ୍ଞାନିକ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ବିନିଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ବିଜ୍ଞାନ, ମୃତ୍ତିକା ବିଜ୍ଞାନ, ଜୈବପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଖଣିଜ-ସମ୍ପଦ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରର ବିଶେଷଜ୍ଞତାକୁ ଏକାଠି ଆଣିବ, ଯାହା ମିଳିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିକାଶ ପାଇଁ ଅଧିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ମହାକାଶ ପ୍ରୟୋଗ କେନ୍ଦ୍ର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସରରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବୈଠକରେ ପିପିପି ମୋଡରେ ଏକ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ଓ ନିର୍ମାଣ କେନ୍ଦ୍ର ବିକଶିତ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ସହିତ, ଇସ୍ରୋ ସହ ରାଜ୍ୟର ମହାକାଶ କ୍ଷମତାକୁ ଆହୁରି ନିବିଡ଼ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ିବା ନେଇ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ଏପରି ଏକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଜାତୀୟ ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା, ଗବେଷଣା ସଂଗଠନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ଆଣିପାରିବ, ଯାହା କେବଳ ମହାକାଶ ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗବେଷଣା, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିକାଶ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା ଇକୋସିଷ୍ଟମରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ୍ ୨୦୨୬–୨୭ରେ ଖନନ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, ଗବେଷଣା ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଓଡ଼ିଶା, କେରଳ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁରେ ସମର୍ପିତ “ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା କରିଡର” ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା ପାଇଁ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଘରୋଇ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ନିର୍ମାଣ କରିବା ଏବଂ ଉନ୍ନତ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସାମରିକ/ରଣନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତର କ୍ଷମତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା।
